Yılların kültürel birikimleri ve muhteşem geçmişimizi zamanımıza taşıyan zengin elsanatlarımız ülkemizin her köşesinde olduğu gibi yöremizde de bizlere miras kalmıştır. Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde bölgemizde yoğun Elsanatları faaliyetleri söz konusu olmuştur. Bu dönemler içersinde Yöremizde öne çıkan Elsanatları, faaliyetlerimizden başlıcaları Yöresel Ahşap oymacılığı, Taş işlemeciliği, Yöresel El Dokumacılığı, ve bakır işlemeciliği olmuştur.

Osmanlıların son yıllarında uzun yıllar süren savaşlar döneminde her konuda olduğu gibi Elsanatları konularında da duraklamalar söz konusu olmuştur. Ancak Yöresel El dokumacılığı kadınların yaptığı bir faaliyet dalı olduğundan bunda bir aksama meydana gelmemiştir. Nitekim resmi kayıtlara göre 1930 yılına gelindiğinde Kastamonu Merkez İlçesinde 35 bin dokuma tezgahının var olduğu gazete kayıtlarından anlaşılmaktadır. (Açıksöz Gazetesi-Kastamonu)

Kadınların yürüttüğü dokumacılığın yanı sıra Yöresel El Baskıcılığı (Yazmacılık-Sini Bezi) sanatını da devam ettirdikleri gözlenmiştir. Ancak özellikle dokumacılık ve arkasından da Yöresel El Baskıcılığı faaliyetleri 1950 li yılların sonlarında tamamıyla sona erdirilmiştir. Çünkü teknolojiye yenik düşülmüştür. Batı Anadolu'daki mekanik-otomatik dokuma tezgahlarının yaygınlık göstermesi neticesinde Kastamonu yöresinde El tezgahlarıyla yürütülen faaliyet teknolojiye yenik düşmek zorunda kalmıştır.

Ağaç taş ve bakır işlemeciliği faaliyetleri de 1960 lı yıllarda genel hatlarıyla yok olmuştur. 1960’lı yıllar ve sonrasında muhtelif Elsanatları alanlarında faaliyetler görülse de bunlar ilde geniş ekonomik anlamda olmayıp, sadece lokal ve ferdi anlamda faaliyetler olarak gözlenmiştir,

İşsizlik ve ekonomik sıkıntıların daha da yoğunlaştığı yıllar içersinde insanlar kendileri için arayışlara girmektedirler. Yılların zor şartları yöremiz insanlarını da bunaltmaktadır. Sanayi ve teknolojinin nerede ise hiç girmediği ilimiz ve ilçelerinde son 15 yıl içersinde Elsanatları konusundaki faaliyetlerine yönelmeler olmuştur.

Bu yıllarda Devlet olarak konuya el atılarak organize olduğunda nelerin ortaya çıkabileceği konularında çalışmalar yapılmıştır. Valiliğimiz 1989’larda Sosyal Yardımlaşma Vakfında kurduğu konfeksiyon atölyesi bu organizenin içersine girmiştir. 1996 yılında bu atölye kapatılarak yoğun bir araştırma inceleme ve çalışma ile Yöresel El Dokumacılığına dönüşülmüştür. Burada büyük başarı görülünce işsiz kadınlar eğitilerek burada organize edilmiş köylere de ulaşılarak ciddi takip ve denetim ile bugün tezgah sayısı 100'ün üzerine çıkartılmıştır.

İlimizde Tarım ve Köyişleri Bakanlığına bağlı olarak faaliyet gösteren Elsanatları Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü; Yöresel Ahşap işlemeciliği ve Yöresel El dokumaları konularında yıllardır eğitim hizmetini yürütmektedir, ilin ve Bölgenin kırsal kesimindeki işsiz ve okula devam edemeyen gençlerine ulaşarak onların parasız yatılı ortamda Elsanatları konularında eğitimlerini gerçekleştirmektedir. Her yıl 8 ay süren bu eğitimde atölye çalışmalarına ağırlık verilmekte gençlerin pratik olarak mesleğe atölye çalışmalarına çabuk adapte olmaları sağlanmaktadır. Bu çalışmada başarılı olunmaktadır. Ülkemizde bu Müdürlük ile birlikte 7 Adet Elsanatları Eğitim Merkezi Müdürlüğü mevcuttur. (Muş, Elazığ.Sivas.Mersin, Düzce, Bilecik ve Kastamonu illeri). Bu Müdürlükler bulundukları bölgeler için büyük önem arz etmekte olup bölgelerinde elsanatlarının gelişmesi ve yaygınlaştırılması için büyük fırsattır.

Kastamonu Elsanatları Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü şehir Merkezinde 2 ayrı bölümde yürüttüğü bu çalışmayı son yıllarda köylerde açtığı kurslar ile kırsaldaki yetişkin işsiz genç ve kadınlarımız kendi köylerinde istihdamını sağlamaya çalışmaktadır. Bu çok önemlidir, ilimizde kırsaldaki orman içi ve kenarındaki köylerimizde insanlarımız zor şartlardadır. Bu şartlar nedeniyle köylerde nüfus çok azalmıştır. Şehirlere ve şehirlerin kenar mahallelerine göç ile taşınan insanlar umutla geldikleri yeni mekanlarında daha zor şartlarda karşılaşmaktadır. Bu nedenle hem kenar mahalleler ve hem de köylerdeki nüfusa Elsanatları faaliyetleriyle ulaşmak isabetli bir yol olarak gözlenmiştir. Söz konusu bu ailelere ulaşılarak her ailenin en az bir ferdini Elsanatları konusunda eğitmek hedef olmalıdır.

İlimizin 1000'in üzerindeki tescilli yapı mevcudu ile bir Tarih Kültür mirasını bünyesinde barındırmaktadır. Restorasyon çalışmalarının hızlandırabilme kolaylık ve imkanlarının gelişmesiyle yukarıda bahsedilen çabalar daha hızlı neticelere ulaşabilecektir. Böylesine bir canlı müzenin hızla organize oluşuyla Yöremize yaz ve kış aylarında binlerce ziyaretçi akını söz konusu olacaktır. Özetlenen organizasyonlar beraber yürütülerek neticede doğru götürülebilirse geleneksel Elsanatlarımız daha çok geniş alanlarda kendisine yol bulabilecek böylece ilimizde önemli bir sektör ve gelir kaynağı haline gelebilecek, ilimiz ekonomisine büyük katkılar sağlanacaktır.

Kastamonu kırsalındaki şartlar gerçek anlamda zor'dur. Yörede tarımsal faaliyetler çok sınırlıdır. Mevcut arazi dar ve engebelidir.Bu alanlarda sulama imkanları hiç mümkün değildir. Bitkinin sulanabilme imkanı tabi şartlara, yağmura bağlıdır. Yağmur yağmazsa bitkisel üretim söz konusu değildir.

Böylesine zor şartlardaki kırsal çiftçimize suretle alternatif gelir kaynaklarının sağlanması gerekmektedir. Kırsal kesimde yaşayan insanımızın buna çok ihtiyacı vardır. Onların yıllar içersinde çektiği sıkıntı zaten göçü başlatmıştır. Gerçekten de köylerimizden İlimizin kenar mahallelerine doğru bir göç akımı gözlenmektedir. Bunun sonucu olarak Kastamonu şehir merkezinin kenar mahalleleri ve büyük ilçelerin kenar mahallelerinde köylerden göçün tabi neticesi olarak nüfus artışları söz konusu olmuştur. Hayat seviyesi bakımından buralarda yaşayan insanların köylerdekilerden hiçbir farkları yoktur.

İşte "Kastamonu Yöresel Elsanatları Kültür ve Turizm Derneği" elsanatları konusunda çizilen bu tablonun değerlendirilmesi noktasında Devletin yapacakları vardır. Ancak gerek özel sektörün ve gerekse sivil toplum kuruluşlarının kısa zamanda devreye girmeleri gerekliydi. Sözkonusu ihtiyacı iyi gören Derneğimiz (Yöresel Elsanatları Kültür ve Turizm Derneği) ve kooperatifimiz (Göznuru Küçüksanat kooperatifi) zamanında hareket etmişlerdir. Kooperatifimiz "Kastamonu Yöresi El Baskıları? projesini hazırlayarak 42 kişilik eğitim çalışması uygulamaya koymuştur. Bu çalışma geniş boyutlarda uygulanmış ve tanıtım çalışması yapılmıştır.

Derneğimiz sözkonusu kırsal alanda uygulanmak üzere daha büyük bir proje hazırlamıştır. 14 köyde 140 kişinin "Kastamonu Yöresi El dokumacılığı ve Ahşap Oymacılığı" konularında Kastamonu kırsalında eğitimleri planlamıştır.

Projemizin çok büyük boyutları vardır. Projede 20 personel çalıştırılmaktadır. Kırsalda 70 işsiz erkek eğitim görmektedir.

Bunu için ihtiyaç duyulan 70 tezgah 24 adet orta ve büyük çaplı muhtelif makineler satın alınarak köylere gön-derilmiştir. Projede Kastamonu Merkez İlçe kırsal köylerinde 50 kursiyer Kastamonu Yöresel El-dokumalarının eğitimini 2 köyde 20 kadın ve genç kızımız kilim dokumacılığını öğrenmektedirler. Kilim Kastamonu Merkez köylerinde ilk defa uygulanmaktadır. Ağaç işleri projemizde 70 işsiz erkek kendi köylerinden göç etmeden köyde kullanılmayan boş eski ilkokul binalarında eğitim görmektedirler. Her kursiyere yaklaşık olarak günde 10 TL ücret ödenmektedir.

Bu proje çok önemlidir, ilimizde artan turizm potansiyeli mevcuttur. Bu potansiyelin hediyelik küçük Elsanatları ürünleri ihtiyaçları talepleri vardır. Bu talep Kastamonu'da vardır. Bunun karşılanması gerekmektedir. Projenin nihai hedefi işte bu pazardır. Bu pazarın ihtiyacının kırsaldan karşılanması kadar gerekli ve önemli bir şey yoktur. Turistin yahut ilimizi ziyaret edenlerin Kastamonu Elsanatları esnafından satın alacağı ürünün bedelinin kırsalda zor şartlarda yaşayan işsiz kadınımızın yahut erkeğimizin gencimizin cebine girmesi proje ekibini çok heyecanlandırmaktadır.

İşte projeyi hazırlarken planlarken kafamızdaki tek meselemiz, tek derdimiz tek amacımız bu idi.

Projemiz altıncı ayını doldurmaktadır. Tüm ekipler heyecanla görevlerini yürütmektedirler. Kastamonu'da hayırlı bir iş yapmanın heyecanını yaşamaktadırlar. Bu da başarıyı getirmektedir.

Projemizin neticesinin hayırlı olacağı inancındayız.Tüm proje personelimize ve kursiyerimiz olan yarının üreticilerine teşekkürler.